Menu

Jak pielęgnować pępek dziecka!

Pielęgnacja pępka maleństwa po porodzie to bardzo delikatna sprawa. Miejsce to bowiem jest po porodzie bardzo wrażliwe. Aby uniknąć reakcji zapalnych, ważna jest troskliwa i odpowiednia pielęgnacja pępka. Złotą zasadą jest przy tym: lepiej mniej niż więcej. Dowiedz się, na czym polega pielęgnacja pępka po porodzie i na co należy przy tym zwrócić uwagę.

Przez dziewięć miesięcy pępowina była łącznikiem między organizmem matki i dziecka. Łączyła płód w łonie matki przez łożysko z matczynym krwioobiegiem i dzięki temu możliwe było zaopatrywanie maleństwa we wszystkie ważne składniki odżywcze. To jedyne w swoim rodzaju połączenie zostanie przerwane bezpośrednio po porodzie. Pępowina po pewnym czasie odpada i tworzy się pępek taki jak u osoby dorosłej.

Rozwój i pielęgnacja pępka

Bezpośrednio po przecięciu przewodu pępowinowego zostanie ona zamknięta tuż powyżej brzucha specjalną plastikową klamrą, aby zapobiec krwawieniu z pozostałej części przewodu. Ta krótsza część, która wystaje powyżej klamry określana jest jako kikut pępowiny. Połączony jest on w tym czasie jeszcze z pozostałymi tkankami pępka, nie zawiera jednak zakończeń nerwowych, przez co miejsce to nie jest dla dziecka bolesne. Aby mógł się wytworzyć pępek, taki jak u osoby dorosłej, muszą wydarzyć się dwie rzeczy (które naturalnie powinna wspierać odpowiednia pielęgnacja pępka). Najpierw musi odpaść pozostała część pępowiny, aby pępek mógł się zagoić i przyjąć taką postać, jak u osoby dorosłej.

Podobne artykuły

Kikut pępowiny zaczyna szybko wysychać, gdyż poprzez specjalną klamrę odcięty jest od krwioobiegu. Przyjmuje on prawie czarny kolor. Okres, w którym dochodzi do odpadnięcia kikuta, zależy od kilku czynników. Z reguły jednak następuje to w obrębie 10 do 12 dni. Czas ten może się także wydłużyć lub skrócić – jest to bowiem, podobnie jak sama pielęgnacja pępka, bardzo indywidualna sprawa.

Po odpadnięciu kikuta pozostaje mała ranka i część skóry pępka. W czasie gojenia się zamyka się ona i tworzy się pępek. W większości przypadków pępek jest wklęsły, czasem może się jednak zdarzyć, że będzie on nieco wypukły. Jest to jednak całkiem normalne zjawisko i nie stanowi powodu do niepokoju.

Obserwuj pępek dziecka

Pielęgnacja pępka powinna być także okazją do jego obserwacji. Jeśli bowiem pępek był najpierw wklęsły, a później nagle zrobił się wypukły, może to oznaczać przepuklinę pępkową. Jeśli masz wątpliwości, porozmawiaj na ten temat koniecznie z lekarzem.

Prawidłowa pielęgnacja pępka

Nawet jeśli wielu rodziców boi się, że pielęgnacja pępka stanie się przyczyną błędów rodzicielskich i niewłaściwej opieki, w większości przypadków obawy te są całkowicie bezpodstawne. Bowiem pielęgnacja pępka nie jest aż tak skomplikowana, jak to się może na pierwszy rzut oka wydawać. Kikut nie zawiera żadnych zakończeń nerwowych, dlatego nie powinnaś obawiać się, że dotykając go nieopatrznie sprawisz dziecku ból.

W większości przypadków zadania, z którymi związana jest pielęgnacja pępka, intensywnie wspierane są przez położną do momentu odpadnięcia kikuta. Ona kontroluje proces gojenia się i kieruje ewentualnie wszystkimi niezbędnymi działaniami. Pielęgnacja pępka nie będzie zatem zadaniem, któremu będziesz musiała sama stawić czoła.

Otwarta i zamknięta pielęgnacja pępka

Nie ma uniwersalnego przepisu na to, jak najlepiej powinna wyglądać pielęgnacja pępka. Wiele położnych decyduje zależnie od indywidualnej sytuacji, jaka pielęgnacja pępka jest konieczna. Zasadniczo jednak można stwierdzić, że pielęgnacja pępka dzieli się na tak zwaną otwartą i zamkniętą.

  • Otwarta pielęgnacja pępka: nadrzędna zasada, którą charakteryzuje się otwarta pielęgnacja pępka, mówi, że mniej to więcej. W tej sytuacji bowiem położna nie korzysta z żadnych dodatkowych pomocy. Wtedy bowiem pielęgnacja pępka ogranicza się głównie do troski o to, aby wystarczająco dużo powietrza wspierało proces gojenia. Bardzo często położne stosują tutaj specjalną technikę przewijania. Wtedy krawędź pieluszki zawijana jest do środka, aby pępek nie był przykryty i nie znajdował się w wilgotnym wnętrzu pieluszki. W ten sposób unikniesz także zabrudzenia pępka stolcem czy moczem. Dodatkowo pielucha nie będzie ocierać o wrażliwe miejsce i powodować dodatkowych podrażnień.

Pomoc położnej

Aby pielęgnacja pępka mogła być kontynuowana nawet wtedy, kiedy położnej nie ma przy dziecku, pokaże Ci ona na pewno, jak prawidłowo przewijać dziecko chroniąc jego pępek. Niektóre pieluchy dla noworodków mają w miejscu, w którym normalnie znajduje się pępek, specjalne wycięcie.

  • Zamknięta pielęgnacja pępka: zamknięta pielęgnacja pępka, to jego ochrona z pomocą sterylnych, przepuszczalnych dla powietrza kompresów, aby chronić to miejsce dodatkowo przed wilgocią i bakteriami. Niektóre położne używają specjalnego pudru, aby przyśpieszyć proces wysychania ranki. Powinien on jednak być przynajmniej raz dziennie usuwany, aby zapobiec zasiedlaniu się mikroorganizmów. Wtedy pielęgnacja pępka odbywa się z pomocą specjalnych kompresów, które nasączone są ekstraktem z nagietka. Taka pielęgnacja pępka zapobiega rozwojowi reakcji zapalnych.

Ważne: Zwróć uwagę po czyszczeniu, aby miejsce to pozostało suche.

Pielęgnacja pępka – rola rodziców

Nawet jeśli w pierwszej linii pielęgnacja pępka to zadanie, w którym odciążać Cię będzie położna, Ty także będziesz stale mieć do czynienia z pępkiem dziecka. Pielęgnacja pępka nie powinna wywoływać u Ciebie uczucia strachu. W czasie, którym nie ma położnej przy dziecku, powinnaś zwrócić uwagę na dwie podstawowe rzeczy, jakimi będzie się charakteryzować pielęgnacja pępka przy kąpieli lub przewijaniu:

  • Ochrona przed zabrudzeniami: noworodek w pierwszych tygodniach życia nie brudzi się jeszcze aż tak bardzo. Mimo to pielęgnacja pępka to przede wszystkim wzmożona higiena właśnie w tych obszarach. Bowiem już sam kontakt z brudnymi rękami może wywoływać reakcje zapalne. Również pozornie czyste ręce mogą być siedliskiem licznych mikroorganizmów. Zadbaj zatem o to, aby Twoje ręce przed każdym przewijaniem były zdezynfekowane, aby nie przenosić zarazków na dziecko.
  • Dbaj o suchość: jako że kikut pępowinowy musi przede wszystkim wyschnąć, aby mógł odpaść, ważne jest, aby chronić ten obszar przed wysychaniem. Pielęgnacja pępka w tym okresie nie przewiduje kontaktu tego miejsca z wodą. Nie powinnaś go zatem także kąpać. Dopiero po odpadnięciu kikuta będziesz mogła kąpać, miejsce to jednak będzie wymagało w dalszym ciągu intensywnej opieki. Osusz pępek po kąpieli ostrożnie watką lub patyczkiem do uszu. Rozchyl go zatem bardzo delikatnie palcami, aby małe fałdki skóry też mogły zostać wysuszone. Jak wygląda taka pielęgnacja pępka, zapewne dowiesz się od położnej. Jeśli nie – nie bój się zapytać.

Dobra rada

Możesz także pozostawiać dziecko czasem bez pieluszki i ubranka. Wtedy świeże powietrze będzie mogło osuszyć to wrażliwe miejsce. Jest to najlepsza, bo naturalna pielęgnacja pępka. Również pupie niemowlaka świeże powietrze dobrze zrobi. W ten sposób zapobiegasz powstawaniu odparzeń.

Pielęgnacja pępka – niedozwolone czynności

Właściwa pielęgnacja pępka to także unikanie pewnych zachowań i czynności, które mogą prowadzić do infekcji i reakcji zapalnych:

  • Pielęgnacja pępka powinna odbywać się bez użycia kremów bądź olejków. Zmiękczają one bowiem tkanki i opóźniają gojenie się. Dodatkowo niektóre substancje do pielęgnacji mogą podrażniać to miejsce i wywoływać reakcje zapalne.
  • Po kilku dniach wokół pępka może utworzyć się skrzep. Nie próbuj go usuwać, gdyż to utrudnia gojenie się ran i może prowadzić w najgorszym wypadku do gorączki, reakcji zapalnych i krwawień. Ważne: Nie próbuj w żadnym wypadku usuwać kikuta mechanicznie. Tkanki w tym miejscu są bowiem jeszcze bardzo wrażliwe i możesz nieopatrznie zranić dziecko.
  • Pielęgnacja pępka powinna odbywać się bez środków z dużą zawartością alkoholu, gdyż one mogą dodatkowo podrażniać wrażliwą skórę.

Pielęgnacja pępka a problemy z gojeniem

Jeśli pępek podczas gojenia jest wilgotny, z widoczną wydzieliną z rany, to konieczna jest wzmożona pielęgnacja pępka, która charakteryzuje się jeszcze dokładniejszą higieną. W przeciwnym razie z łatwością może dojść do reakcji zapalnych. Wilgotne środowisko to bowiem idealna pożywka dla mikroorganizmów, które mogą z łatwością wniknąć w ranę i rozprzestrzeniać się w niej. Jeśli podejrzewasz reakcję zapalną, to nigdy nie powinnaś jej leczyć sama! Jeśli obserwujesz podwyższoną temperaturę, zaczerwienioną skórę z wysypką w okolicach pępka lub inne podejrzane symptomy, to powinnaś koniecznie porozmawiać o tym z położną lub lekarzem. Jeśli miejsce to zacznie ropieć, udaj się koniecznie do lekarza!

Pielęgnacja pępka umożliwia zatem odpowiednio szybkie rozpoznanie i leczenie infekcji. Zależnie od tego, jakie jest stadium zmian chorobowych i co jest jego przyczyną, może zostać także zastosowana terapia antybiotykowa. Lekarz ewentualnie zrobi wymaz z rany, aby dokładnie zbadać przyczynę choroby i móc zastosować odpowiednie leczenie.

Ważne: Zapalenie pępka musi być koniecznie leczone, gdyż inaczej może prowadzić do zakażenia krwi.

Ziarniaki

Konsekwencją zapalenia pępka mogą być także ziarniaki. Chodzi tutaj o supełkowate wybrzuszenia skóry, które tworzą się pod skórą w okolicach pępka. W wielu przypadkach można je leczyć środkami homeopatycznymi. Zapytaj w tej kwestii o poradę położną. Jeśli ziarniaki nie znikną samoistnie, może być nawet konieczne ich opeacyjne usunięcie. Prawidłowa pielęgnacja pępka pomaga zapobiegać ich powstawaniu.

Również po odpadnięciu pępowiny może pojawić się wydzielina z pępka. Z reguły jednak gojenie się nie trwa wtedy zbyt długo i przebiega bez większych komplikacji. Jeśli jednak zauważysz, że na pępku tworzą się kropelki krwi, powinnaś koniecznie porozmawiać na ten temat z lekarzem w celu wyjaśnienia przyczyny. Często za stan taki odpowiedzialna jest nie niedostateczna pielęgnacja pępka, lecz niedobór witaminy K, która odpowiedzialna jest za krzepnięcie krwi. Przede wszystkim dzieci karmione piersią mają jeszcze nie do końca rozwiniętą mikroflorę jelitową, przez co witamina ta nie może być wytwarzana w odpowiednich ilościach. Lekarz może wtedy zalecić specjalne preparaty, które pomogą nadrobić braki.

Pielęgnacja pępka nie jest niczym strasznym

Pielęgnacja pępka jest bardzo ważna. Nie należy ona jednak do tak strasznych czynności, na jaką z pozoru wygląda. Wykorzystaj wsparcie położnej. Pielęgnacja pępka będzie w dużej mierze należeć do czynności wykonywanych przez nią. Nie bój się też zapytać i poprosić o radę. Pielęgnacja pępka może tylko wtedy dać efekty, jeśli będziesz wiedziała, jakie są Twoje zadania, co możesz zrobić, a czego nie powinnaś.