Menu

Świnka (nagminne zapalenie przyusznic)

Świnka to choroba wirusowa, na którą zapadają zwłaszcza dzieci między czwartym i dziesiątym rokiem życia. Jednak zarazić się mogą także starsze dzieci, młodzież lub dorośli. Dowiedz się, czym objawia się świnka oraz jakie są możliwości leczenia.

Świnka: rozpoznanie

Czym jest świnka?

Nagminne zapalenie przyusznic, czyli potocznie świnka to bolesne obrzęki ślinianek przyusznych. Wywołuje je wirus, który charakteryzuje się wysoką zaraźliwością. Przy zarażeniu świnką drobnoustroje dostają się do ust, a stamtąd do ślinianek przyusznych, których ujście znajduje się za tylnimi zębami w jamie ustnej. Następnie dochodzi do reakcji zapalnej, ślinianki stają się obrzęknięte i powstaje bolesny nacisk. Kto raz przeszedł tę chorobę, pozostaje na nią odporny do końca życia. Ponowne zachorowanie zdarza się bardzo rzadko. Świnka to zatem klasyczna choroba wieku dziecięcego.

Dodatkowo świnka to dość powszechna choroba, która często daje o sobie znać wiosną i zimą. Zasadniczo jednak infekcja może przydarzyć się o każdej porze roku. Świnka dotyczy zazwyczaj dzieci między czwartym i dziesiątym rokiem życia, ze statystycznego punktu widzenia chłopcy chorują dużo częściej niż dziewczynki. Jednak również dorośli mogą się zarazić, jeśli nie byli szczepieni lub nie przechodzili tej choroby w przeszłości.

Świnka: drogi przenoszenia

Świnka ma szansę rozwinąć się wyłącznie u ludzi, dlatego może być przenoszona tylko z jednej osoby na inną. Dzieje się to tak zwaną drogą kropelkową. Przy kichaniu, kaszlu czy mówieniu zainfekowane kropelki śliny dostają się przez powietrze do dróg oddechowych innych osób, a stamtąd do śluzówki jamy ustnej i ślinianek. Przenoszenie wirusów może dokonywać się również podczas pocałunku lub w bardziej rzadkich przypadkach poprzez wspólne korzystanie ze sztućców, naczyń lub zabawek.

Czas potrzebny do pokazania się pierwszych objawów od wniknięcia drobnoustrojów do organizmu, czyli okres inkubacyjny, to w przypadku zapalenia przyusznic z reguły 14-25 dni, średnio jest to jednak 16-18 dni. Osoby, u których rozwija się choroba, zarażają już na tydzień przed pojawieniem się pierwszych objawów i do 9 dni po ich ustąpieniu. Dwa do czterech dni przed pojawieniem się symptomów ryzyko zarażenia wirusem jest największe.

Świnka: objawy

Następujące symptomy mogą wskazywać na fakt, że u dziecka rozwinęła się świnka:

  • gorączka,
  • bolesne obrzęki przed i za uszami (jedno- lub dwustronne),
  • odstające płatki uszu,
  • silne bóle brzucha (w przypadku, gdy zaatakowana jest także trzustka).

Poza tym świnka może dawać także mniej charakterystyczne objawy, do których należą na przykład bóle głowy, brak apetytu, spadek nastroju, bóle stawów oraz ogólne osłabienie.

Świnka: przebieg

Dla dzieci świnka nie stanowi z reguły większego niebezpieczeństwa. Około 30-40% wszystkich zachorowań przebiega bez jakichkolwiek objawów. U około połowy pięciolatków świnka przypomina raczej przeziębienie, gdyż poza ogólnymi symptomami choroby, jak gorączka, zmęczenie, brak apetytu i bóle głowy, nie występują żadne typowe oznaki choroby. W pozostałych przypadkach przed i za uszami tworzą się twarde i bolesne obrzęki. Najczęściej na samym początku nabrzmiewa tylko jedna strona, a po kilku dniach również ślinianka po drugiej stronie. Zmiany te wyglądem nieco przypominają “policzki jak u chomika”.

Po około ośmiu do dziesięciu dni dolegliwości ustępują i świnka znika sama.

Uwaga!

Nawet jeśli nie występują typowe objawy, świnka jest zawsze zaraźliwa!

Świnka a infekcje towarzyszące

W większości przypadków świnka przebiega łagodnie i bez komplikacji. W rzadkich jednak przypadkach, jak również u młodzieży i dorosłych może dojść do chorób towarzyszących. Ryzyko, że wirusy będą się w dalszym ciągu rozprzestrzeniać w organizmie, co może prowadzić do komplikacji, rośnie wraz z wiekiem chorego. W ten sposób u dzieci, które weszły w okres dojrzewania, świnka w 30% przypadków prowadzi do innych chorób. Przy silnych lub długo utrzymujących się dolegliwościach powinnaś koniecznie skontaktować się z lekarzem. Do najczęstszych komplikacji związanych z nagminnym zapaleniem przyusznic należą:

  • Zapalenie jąder: przede wszystkim u starszych chłopców, którzy osiągnęli już wiek dojrzewania, może dojść do zapalenia jąder. Takie reakcje zapalne pozostawiają najczęściej trwałe zmiany, które mogą nie być bez wpływu na płodność.
  • Zapalenie jajników: u dziewczynek w rzadkich przypadkach może dojść do zapalenia jajników, które powodują bóle w podbrzuszu. Na szczęście najczęściej zachorowanie nie na negatywnego wpływu na płodność.

Świnka w ciąży

Jeżeli kobieta ciężarna w pierwszym trymestrze ciąży zachoruje na świnkę, w najgorszym wypadku może dojść nawet do poronienia. Wady rozwojowe lub porody przedwczesne jako konsekwencja zachorowania nie są obecnie znane.

  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: jeżeli Twoje dziecko skarży się na bóle głowy, sztywny kark, wymioty, nadwrażliwość na dotyk i ogólne osłabienie, może to być oznaka zapalenia opon mózgowych. Dotyczy to około 3 do 10% chorych na świnkę. Najczęściej chodzi tu jednak o aseptyczną reakcję zapalną, która z reguły przechodzi bez większych konsekwencji. U około 3 do 15% chorych konieczne jest specjalne leczenie. Zwróć uwagę: stosunkowo pewnym objawem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest sytuacja, w której dziecko nie może zbliżyć podbródka do klatki piersiowej lub gdy czynność ta jest bardzo bolesna.
  • Zapalenie ucha środkowego: u niektórych pacjentów podczas choroby dochodzi do zapalenia ucha środkowego. Jeśli wystąpi ono razem z zapaleniem opon mózgowych, to w jednym na 10 000 przypadków może dojść do trwałego uszkodzenia słuchu, jak na przykład jedno- lub dwustronnej głuchoty.
  • Zapalenie mózgu: w bardzo rzadkich przypadkach może dojść również do niebezpiecznego zapalenia mózgu.

Jeśli podczas choroby gorączka najpierw spada, a potem znowu wyraźnie zaczyna rosnąć, jest to najczęściej oznaka wystąpienia komplikacji. W takim wypadku konieczna jest jak najszybsza wizyta u lekarza, aby znaleźć przyczynę wzrostu temperatury i podjąć leczenie.

Świnka: leczenie

Świnka: kiedy do lekarza?

Jeżeli przypuszczasz, że u Twojego dziecka rozwinęła się świnka, powinnaś koniecznie skonsultować się z lekarzem. Aby postawić diagnozę, lekarz będzie musiał obejrzeć ślinianki dziecka, w razie wątpliwości zostanie wykonane badanie krwi, w celu potwierdzenia diagnozy. Poprzez odpowiednie badanie będzie można także wyjaśnić, czy nie dołączyły się żadne schorzenia towarzyszące.

Jako że świnka jest chorobą wirusową, leczenie antybiotykami nie przyniesie efektów. Twój lekarz pediatra zaleci na pewno środki łagodzące objawy, na przykład leki obniżające gorączkę i zmniejszające ból.

Świnka: jak pomóc dziecku?

Jeśli świnka zawitała w Waszym domu, będziesz mogła podjąć kilka działań, które pomogą złagodzić dolegliwości i zapobiec zarażeniu przez inne osoby. Godne polecenia mogą okazać się tutaj:

  • Izolacja dziecka: aby zapobiec w sytuacji, w której dziecko będzie zarażało osoby ze swojego otoczenia warto zadbać o to, aby dziecko unikało bezpośrednich kontaktów z innymi mniej więcej do dziewięciu dni od wystąpienia objawów.
  • Informacja do przedszkola lub szkoły dziecka: dobrze będzie, jeśli poinformujesz o chorobie dziecka jego placówkę. W ten sposób będzie można uniknąć ewentualnych dalszych zachorowań.
  • Odpoczynek w łóżku: nawet jeśli Twoje dziecko nie czuje, że jest chore, dobrze będzie, jeśli przynajmniej do ustąpienia gorączki będzie się oszczędzało. Wtedy bowiem obciążony układ immunologiczny będzie mógł się zregenerować. Stres nie pomaga w procesach powrotu do zdrowia.
  • Dużo napojów: aby zagwarantować stabilność gospodarki wodnej dziecka ważne jest, żeby dużo piło. To ważne zwłaszcza przy gorączce, gdyż wtedy chory poprzez pocenie się traci szczególnie dużo wody. Zwracaj jednak uwagę, aby napoje dla dziecka nie były zbyt kwaśne, jak na przykład sok pomarańczowy, gdyż pobudzają one produkcję śliny, co w przypadku świnki może być bardzo bolesne. Lepiej podawaj dziecku herbatki ziołowe lekko posłodzone miodem lub wodę.
  • Papkowate potrawy: gdy ślinianki dziecka są powiększone, każdy ruch głowy i szczęki przynosi ból. Jako że dziecko, aby powrócić do zdrowia, naturalnie powinno jeść, warto serwować choremu dania półpłynne i papkowate, które przed podaniem możesz na przykład zmiksować. Takie posiłki nie będą musiały być długo przeżuwane i nie trzeba będzie ich tak intensywnie zwilżać śliną w jamie ustnej przed połknięciem. Działa to ochronnie na ślinianki i ułatwia dziecku jedzenie.
  • Zmniejszanie obrzęków: świnka objawia się przede wszystkim obrzękiem ślinianek przyusznych, który może złagodzić zarówno ciepło, jak i zimno. Ważne jest tu, aby wypróbować, co przynosi dziecku większą ulgę.
  • Higiena jamy ustnej: jako że drobnoustroje wywołujące chorobę dostają się do organizmu przez jamę ustną, warto by powrót do zdrowia po chorobie, jaką jest świnka, charakteryzował się także szczególnie staranną higieną jamy ustnej. Regularne mycie zębów i płukanie gardła może pomóc w złagodzeniu reakcji zapalnej ślinianek. Poza tym będziesz mogła przemywać usta dziecka ręczniczkiem nawilżonym roztworem z rumianku, gdyż on także ma działanie dezynfekujące.

Świnka a żucie gumy?

Często słyszy się, że żucie gumy może pomóc przy infekcjach ślinianek, gdyż poprzez pobudzenie produkcji śliny zarazki będą z nich wymywane. Teoria ta może się sprawdzać w przypadku infekcji bakteryjnych. Jednak przy chorobie wirusowej, w przy której zaatakowana jest raczej tkanka ślinianki, takie “wymywanie” nie przynosi efektów.

Świnka: domowe środki

Jest kilka domowych sposobów, dzięki którym będziesz mogła w naturalny sposób złagodzić dolegliwości, z jakimi wiąże się świnka. Poniżej znajdziesz kilka z nich, które sprawdziły się już u wielu pokoleń.

Świnka: sposoby na gorączkę

  • Okłady na łydki: okłady na łydki są pomocne zwłaszcza w pochłanianiu ciepła emitowanego przez ciało dziecka. Aby je przygotować, zanurz bawełniany ręcznik w zimnej wodzie, wykręć dobrze i owiń nim łydki dziecka. Następnie połóż na nie suchy ręcznik i pozostaw okłady przez pewien czas na nogach dziecka.
  • Skarpetki z octu: również użycie octowych skarpetek może przynieść dziecku ulgę w gorączce. Podobnie jak okłady mają one działanie orzeźwiające poprzez odciąganie nadwyżki ciepła z organizmu. Aby je przygotować, połącz najpierw 5 łyżek octu z litrem wody. Zanurz w roztworze bawełniane skarpetki, wykręć i załóż dziecku; następnie włóż drugą parę suchych skarpetek na te z octem. Pozostaw na ciele dziecka do momentu aż obie pary będą suche. Wskazówka: najlepiej będzie podłożyć pod stopy dziecka ręcznik, aby nie zamoczyć łóżka.

Świnka: sposoby na obrzęk ślinianek

  • Chłodne okłady na szyję: mają one działanie chłodzące i dezynfekujące i mogą przynieść dziecku ulgę, gdy dręczą je boleśnie nabrzmiałe ślinianki. Rozprowadź na opasce elastycznej warstwę twarożku lub śmietany o grubości około 1 centymentra. Następnie złóż bandaż na pół i owiń szyję dziecka przymocowując okład warstwą szalika owiniętego wokół szyi. Najlepiej będzie, jeśli pozostawisz kompres na noc. Jako alternatywę możesz przygotować mniejsze, kwadratowe lub prostokątne “poduszki z twarogiem”, które dziecko będzie mogło przykładać na bolesne miejsca.
  • Ciepłe okłady z oleju: niektórym dzieciom na powiększone ślinianki bardziej pomaga ciepło niż zimno. Wtedy będziesz mogła przygotować dziecku ciepłe i wilgotne okłady, które będzie mogło przykładać na bolesne miejsca. Zanurz bandaż lub watę w ciepłej oliwie z oliwek lub posmaruj smalcem. Następnie połóż na obrzęknięte miejsca i przymocuj szalikiem lub ręcznikiem.

Podobne artykuły

Świnka: zapobieganie

Jedynym skutecznym środkiem zapobiegającym chorobie, jaką jest świnka jest szczepionka. Zalecana jest ona dla wszystkich dzieci od ukończonego jedenastego miesiąca życia jako szczepienie łączone (MMR), które chroni także przed odrą i różyczką. Polega ono na podaniu dwóch dawek, przy czym dawka przypominająca powinna zostać podana w drugim roku życia. Wśród osób, które nie były szczepione, świnka pojawia się w 90% przypadków najpóźniej do 15. roku życia. Jako że wraz z wiekiem ryzyko wystąpienia komplikacji zwiększa się, zaleca się, by rodzice którzy nie zaszczepili swoich dzieci po raz drugi, uczynili to najpóźniej do momentu, gdy dziecko pójdzie do szkoły, gdyż ryzyko zarażenia w placówkach użyteczności publicznej jest szczególnie wysokie.